Ayaqaltı ziyil niyə içəri böyüyür və necə müalicə olunur
Ziyili döyənəkdən necə ayırmaq, necə yoluxur, kriodestruksiya və salisil turşusu haqqında dürüst rəqəmlər.
MüəllifDr. Aygün MustafayevaEstetik dermatoloq, dermatoveneroloq və trixoloq
Ayaqaltı ziyil insan papillomavirusunun (HPV) ayağın alt hissəsində yaratdığı törəmədir. Bədən ağırlığı onu daim aşağıdan basdığı üçün çölə yox, içəri doğru böyüyür. Ona görə də kiçik görünən ziyil yeriyəndə daşın üstünə basmaq kimi ağrı verə bilər.
Ziyil, yoxsa döyənək
- Ziyil dəri cizgilərini kəsir, döyənəkdə isə cizgilər davam edir
- Ziyilin ortasında xırda qara nöqtələr olur: bunlar laxtalanmış kapilyarlardır
- Ziyil yan tərəfdən sıxanda, döyənək isə üstündən basanda daha çox ağrıyır
- Döyənək sürtünmə və təzyiqdən yaranır, virus deyil, yoluxmur
Necə yoluxur
Virus nəm mühitdə yaxşı yaşayır: hovuz, idman zalının duşu, sauna, ümumi terliklər. Dəridə gözə görünməyən xırda çatlar və nəmdən yumşalmış dəri yoluxmanı asanlaşdırır. Ailədə ümumi dəsmal və ayaqqabıdan istifadə də rol oynayır.
Müalicə: dürüst rəqəmlər
Ziyillərin bir hissəsi zamanla öz-özünə keçir, xüsusən uşaqlarda. Müalicə üsullarından ən çox öyrənilənləri salisil turşusu və maye azotla kriodestruksiyadır. Ayaqaltı ziyillərlə aparılmış böyük randomizə olunmuş tədqiqatda bu iki üsulun nəticəsi arasında fərq tapılmadı və hər ikisi bir neçə ay səbir tələb etdi. Əl ziyillərində isə kriodestruksiya daha yaxşı nəticə göstərib.
Ona görə də üsulu ziyilin yerinə, ölçüsünə, sayına, ağrıya dözümlülüyünüzə və vaxtınıza görə birlikdə seçirik. Kriodestruksiya adətən 2-3 həftə fasilə ilə bir neçə seans aparılır, hər seansdan sonra yerində qabarcıq yarana bilər.
Nəyi etməməli
- Ziyili kəsmək, qoparmaq və ya iynə ilə deşmək: virus ətrafa yayılır
- Güclü turşularla evdə "yandırmaq": sağlam dəri yanır, yara qalır
- Şəkərli diabet və ya ayaqda qan dövranı pozğunluğu varsa, heç bir vasitəni həkimsiz istifadə etmək
- Ziyil olan ayaqla hovuzda və duşda ayaqyalın gəzmək
Elmi mənbələr
Yazıdakı məlumatlar aşağıdakı rəyli elmi məqalələrə, sistematik araşdırmalara və klinik tövsiyələrə əsaslanır.
- Kwok, C. S., Gibbs, S., Bennett, C., et al. (2012). Topical treatments for cutaneous warts. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2012(9), CD001781. [PMID: 22972052] | [DOI: 10.1002/14651858.CD001781.pub3]
- Cockayne, S., Hewitt, C., Hicks, K., et al. (2011). Cryotherapy versus salicylic acid for the treatment of plantar warts (verrucae): a randomised controlled trial. BMJ, 342, d3271. [PMID: 21652750] | [DOI: 10.1136/bmj.d3271]
- Bruggink, S. C., Gussekloo, J., Berger, M. Y., et al. (2010). Cryotherapy with liquid nitrogen versus topical salicylic acid application for cutaneous warts in primary care: randomized controlled trial. CMAJ, 182(15), 1624-1630. [PMID: 20837684] | [DOI: 10.1503/cmaj.092194]
- Sterling, J. C., Gibbs, S., Haque Hussain, S. S., et al. (2014). British Association of Dermatologists' guidelines for the management of cutaneous warts 2014. British Journal of Dermatology, 171(4), 696-712. [PMID: 25273231] | [DOI: 10.1111/bjd.13310]
